أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

68

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

شعبى هست كه ما را به قعيقعان مىرساند ، ورودى جايى كه امروز به آن « شاميه » مىگوييم . در اينجا اگر به سمت راست برويد ، يك ورودى به سمت ناحيهء ديلم در نزديكى جايى كه به آن « القراره » مىگوييم ، ديده مىشود . از آنجا مىتوانيد از آن مسير كه باز شده ، بالا رفته ، به جايى فرود آييد كه محل بازار مَعْلات امروزى است . اين مسير را عبداللَّه بن زبير گشود . « 1 » بعد از اين خواهيم ديد كه بازگشايى اين مسير براى آن بود كه راه ميان باغ‌هايش را كه در حاشيهء مَعْلات امروزى بود ، با خانه‌هايش كه در كنار سويقه خريده بود ، به يكديگر متصل كند . اگر بخش بالاى مكه را كنار گذاشته ، بخواهيم به محلهء پايين مكه يعنى مَسْفله برويم ، بايد نقطهء شروع را بعد از محل مسجد ، برابر باب اجياد قرار دهيم ، يعنى به سمت شرق و جنوب شرقى . خانه‌هاى بنى عائذ از ابتداى صحن مسجد آغاز مىشده ، به موازات ركن يمانى به سوى غرب تا برابر جايى مقابل زمزم ادامه داشته است و از آنجا در سمت شرق به سوى باب على ، چنان‌كه خانهء برخى از بزرگان آنان تا مسعى و سمت چپ كسى كه از صفا عازم مروه است ، مىرسيده است ، يعنى تقريباً مقابل جايى كه امروزه باب على ناميده مىشود . خانه‌هاى عدىّ بن كعب از صحن مسجد آغاز مىشده و به سمت صفا از يك جهت و به سمت اجياد از سوى ديگر ، ادامه مىيافته است ؛ البته پيش از آن كه به پايين مكه منتقل شوند . مسيرى كه از باب الصفا به سمت جنوب به طرف اجياد مىرسد ، سقيفهء بنى عائذ و بازار بزّازها بوده است . نزديك آن خانه‌اى است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله آنجا را به عنوان تجارتگاه خود با شريكش سائب بن ابىسائب انتخاب فرموده بود . وقتى به باب اجياد برسيد و بايستيد ، جايى كه دقيقاً قبله پشت سر شماست ، و ورودىهاى اجياد برابر شما باشد ، دو شعب ديده مىشود : يكى سمت راست كه امروزه

--> ( 1 ) . در متن به اشتباه « زبير بن عوام » آمده كه خطاست و در مباحث پسين ، مؤلف اشاره خواهد كرد كه عبداللَّه بن زبير راه‌قراره را به معلات باز كرد . « ج »